Studia Gregoriańskie V – 2012

Alberto Turco, Kilka uwag o restytucji melodycznej "magis critica" Graduału Rzymskiego. Alleluia v. Surrexit Dominus vere
Klasyfikacja modalna Alleluia v. Surrexit Dominus vere w tetrardusie plagalnym (VIII modus w teorii oktoechos), pomimo protusowej kadencji finalnej (mała tercja: SIB-LA-SOL), wzbudza wątpliwości. Obecność SIB nasuwa myśl, że zostało wprowadzone w miejsce SI (trzeci stopień nad dźwiękiem finalnym tetrardusa) w celu eliminacji bezpośredniej odległości trytonu z ornamentacyjnym dźwiękiem FA. Adiastematyczna notacja rękopisu Ein, w którym umieszczono literę iusum pod pierwszym elementem pes subbipunctis, nie pozwala wątpić o obecności dźwięku FA. Stąd, aby sprostać oczekiwaniom wobec wersji melodycznej GT oraz GrNo, nie pozostaje nic innego, jak odwołać się do tradycji rękopismiennych źródeł diastematycznych. 

Ján Velbacký, Struktura kompozycyjna introitów okresu Wielkiego Postu 
Melodie introitów reprezentują styl sylabiczny, neumatyczny, w niektórych przypadkach jest to styl nawet bardziej ozdobny niż w pozostalych śpiewach mszalnych. Na ogół są klasyfikowane do stylu neumatycznego z pojawiającymi się przebiegami sylabicznymi. Trzeba przypomnieć, że śpiewy mszalne były bardziej ozdobne niż śpiewy oficjum. Z tej przyczyny ich wykonanie było przeznaczone dla scholi złożonej z profesjonalistów, a nie dla celebransa i ludu. To oznacza, że twórcom introitów nie chodzilo jedynie o modyfikacje zastanego już materiału muzycznego, ale o stworzenie nowych kompozycji.

Hubert Iwo Siekierka, Notacja metzeńska w śląskich rękopisach XIII-XVIII wieku w zbiorach Biblioteki Kapitularnej we Wroclawiu 
Najstarszy rękopis zawierający notację metzeńska (laońską) pochodzi z X wieku (Lan, około 930 roku), opatrzony numerem 239 przechowywany jest w Bibliotece Miejskiej w Laon. Podstawową formą tej notacji jest falisty tractulus, określany w literaturze specjalistycznej jako uncinus. Forma ta jest także podstawowym elementem wszystkich neum złożonych. Notacja metzeńska obok sanktgallenskiej należy do najcenniejszych świadectw śpiewu gregoriańskiego. Żadna inna notacja nie ukazuje w tak jasny sposób i tak szczegółowo zjawisk rytmicznych, jak wspomniane zapisy muzyczne. Notacja ta ewoluowała w swej formie graficznej przez wieki w różnych częściach Europy.

Mariusz Bialkowski, Zjawiska melodyczne w przebiegach interwałowych w repertuarze gregoriańskim 
Każda kompozycja muzyczna nosi cechy, które charakteryzują jej twórcę oraz odzwierciedla muzykę epoki, w której powstała. W ten sposób powstawanie nie tylko form muzycznych, ale i stylu melodycznego dokonuje się wedlug przyjętych norm kompozycyjnych, które stają się zasadą fundalemntalną. Ta teza daje się zweryfikować na przykładzie formy sonaty, która powstała w okresie klasycznym, zatem próżno jej szukać w epoce renesansu czy współczesności, skoro nie komponuje się już muzyki w formie sonaty klasycznej. Ma ona swoje charakterystyczne cechy, które pozwalają odróżnić ją od innych form muzycznych swojej epoki oraz innych. Przechodząc do śpiewu gregoriańskiego, można postawić podobne tezy. Utwory skomponowane w swoim czasie (VII-IX wiek) noszą cechy charakterystyczne, które odróżniają je od siebie oraz od innych kompozycji na przestrzeni dziejów. Zatem wniknięcie w strukturę utworów i ich przebadanie pozwoli na wydobycie zasad, którymi kierowali się kompozytorzy gregoriańscy.

 

Spis treści

Korzystając z tej strony, wyrażasz automatycznie zgodę na zapis lub wykorzystanie plików cookies. Twoja przeglądarka internetowa umożliwia Ci zarządzanie ustawieniami tych plików. Jeśli nie chcesz, by ta informacja wyświetliła się ponownie, kliknij "zgadzam się".